Mantats' jach jump'éel ki'imak óolal utia'al in meentik in paax Mexicana yéetel meentik k'ajóolta'an tumen tuláakal le yóok'ol kaaba'..
Frenesí, leti’ jump’éel chachachá tumen u j-ts’aak yaj mexicano’ob Alberto Domínguez Borros (1911-1975). Tu káajbale' beeta'ab uti'al marimba ba'ale' tu beetaj u asab k'ajóolta'al tumen u versión cantada.
Ilawil te' Facebook : Frenzy/ Patricia Trujano Soprano
Ilawil te' Youtube:
Frenzy — Alberto Domínguez Borrás

Alberto Domínguez Borrás síijil ti' 5 Je'el 1906 tu kaajil San Cristóbal de las Casas, Chiapas. tu xokaj piano te' Escuela Libre de Música yéetel te' Conservatorio Nacional de Música de México., ka tu káajsaj u meyaj paax yéetel u suku'uno'ob Abel yéetel Armando, ku beetik u múuch'il “Los Hermanos Domínguez”. ichil u aj ka'ansajo'ob te' Conservatorio yaan ka'ach máako'ob je'el bix Silvestre Revueltas yéetel Rodolfo Halffter..
En 1939, ka'alikil u jo'olbesik u leti'ob orquesta óok'oto' ti' le k'ajóolta'an discoteca "El Patio" ti' u noj kaajil México, Domínguez tu beetaj ka'ap'éel k'aayo'ob ku k'exik u kuxtal: Traición y Frenesí. Frenesí Tu káajbale' tukulta'ab bey jump'éel cha-cha-chá uti'al marimba, nu'ukul yéetel le ba'ax Domínguez yaan ka'ach jump'éel chowak bisbail: líik'ul 1920 leti'e' ts'o'ok u báaxal yéetel u suku'uno'ob ti' le banda "La Lira de San Cristóbal". Te' ja'aba' je'elo', Le k'aayo' yáax ka'atéen ts'íibta'ab ich káastlan t'aan tumen Lupita Palomera yéetel u Orquesta Hermanos Domínguez.
U bin Estados Unidos
Le clarinetista Artie Shaw, tu winalil noviembre 1939 yaan ka'ach ti' vacaciones tu lu'umil México, Táan in wu'uyik Frenesíbeeta'ab tumen jump'éel banda mariachi tu kaajil Acapulco ka tu ch'a'atuklaj u bisik Estados Unidos. Te'elo' ts'a'ab jump'éel t'aan ich inglés ka Shaw tu grabartaj u versión 3 Maarso 1940 yéetel jump'éel nojoch múuch' 32 ajpaaxo'ob. Le k'aayo' ook ti' le listas ti' 27 Julio 1940 yéetel le 21 Diciembre tu k'uch u yáax kúuchil, tu'ux p'áat 13 semanas. Tu láakal óoxp'éel millones copias bino'ob ko'onol., ku suut ma' chéen u asab nojoch éxito Shaw, ba'ale' xan ti' le yáax título yéetel jump'éel millón ventas tumen juntúul autor mexicano.
U jo'olpóopil Glenn Miller tu ya'alaj ti' Alberto Domínguez bey "u paax le ka'a k'atun yóok'ol kaaba'"., ba'axten Traición era, yéetel u t'aano'ob, le k'aayo' tu k'áataj le soldado'ob asab ti' le cha'ano'ob tu ts'áaj te' frente.Frenesí tu muk'yajtaj jump'éel destino similar: tu báaxaltaj ma' tu xu'ulul ti' le estaciones radio estadounidenses ichil tuláakal le ja'abo'ob le ba'atelilo'.
jump'éel k'aay ma' tu ch'íijil

ichil le ja'abo'ob, Frenesí ts'o'ok u ts'íibta'al ti' asab ti' 276 versiones ti' t'aano'ob jela'an je'el bix inglés, le portugués, le franceses, finlandés yéetel italiano. ichil le máaxo'ob ts'o'ok u interpretartiko'obo' yaan Frank Sinatra, Nat King Cole, Benny Goodman, Glenn Miller, Pérez Prado, Ray Charles, Tito Puente, Placido Domingo, Linda Ronstadt yéetel Vikki Carr, ichil ya'ab u láak'o'ob. u versión Linda Ronstadt, táakpaja'an ti' u álbum Frenesí u 1992, tu náajaltaj jump'éel premio Grammy ti' le categoría utsil álbum tropical latino.
Alberto Domínguez Borrás kíimij tu k'iinil 2 Septiembre 1975 tu noj kaajil México. Ma' xaan ka' ma' jach k'ajóolta'an u k'aaba' je'el bix le k'aayo'ob tu ts'íibto'., ba'ale' Frenesí y Traición ku seguer u báaxalo'ob ti' concierto'ob, cha'ano'ob yéetel grabaciones yóok'ol kaab — jump'éel testamento silencioso ti' ba'ax je'el u páajtal u beetik jump'éel ma'alo'ob melodía.



